Eastern Bloc | Extreme Costumes x Experimental Choir x Catwalk Concert

Na podstwie spektaklu muzycznego Eastern Bloc w reż. Fruzsiny Nagy i Dóry Halas, w wykonaniu eksperymentalnego chóru Soharóza, w podukcji Catwalk Concert Productions, premiera: Trafo House of Contemporary Art w Budapeszcie 2022.

Artystki / Projektantki kostiumów
Simona Rybáková (Czechy), Fruzsina Nagy (Węgry), Zuzu Hudek (Słowacja), Dorota Kuźniarska (Polska)

Kuratorka
Dorota Kuźniarska

Aranżacja
Witold Modrzejewski

Koordynacja
Yuliya Zalozna

Koordynator techniczny
Jarek Jasik

Zdjęcie
Attila Dubniczky

Eastern Bloc. Extreme Costumes – Experimental Choir – Catwalk Concert to wystawa będąca próbą przeniesienia efemerycznego doświadczenia performansu do przestrzeni galerii. Punktem wyjścia jest międzynarodowy projekt Eastern Bloc zrealizowany w formule tzw. catwalk concert – eksperymentalnego gatunku sytuującego się pomiędzy teatrem, koncertem chóralnym, choreografią i ekstremalnym pokazem mody. W tej hybrydycznej formie kostium, muzyka i ciało performera funkcjonują równorzędnie, tworząc wielowarstwową narrację o pamięci i zbiorowej wyobraźni Europy Środkowo-Wschodniej.

Projekt powstał jako wspólna realizacja artystek i artystów z Polski, Czech, Słowacji i Węgier. Inspiracją stała się postkomunistyczna historia regionu jako doświadczenie nadal obecne w estetyce, języku, architekturze, codziennych rytuałach i społecznych napięciach współczesności. Spektakl przywoływał fikcyjną rzeczywistość jedynego narodowego kanału telewizyjnego państwa „Kozmicke Kormoran”, emitującego specjalny program z okazji „Dnia Zjednoczenia”. Ta groteskowa, momentami absurdalna wizja pozwalała twórcom analizować mechanizmy propagandy i politycznego spektaklu, jednocześnie unikając prostego sentymentalizmu czy nostalgii za epoką socjalizmu.

Centralnym elementem projektu są kostiumy zaprojektowane przez Simonę Rybákovą, Fruzsinę Nagy, Zuzu Hudek oraz Dorotę Kuźniarską – artystki reprezentujące różne pokolenia i odmienne strategie pracy z kostiumem. Prezentowane obiekty przekraczają klasyczne rozumienie ubioru scenicznego. Są rzeźbiarskie, monumentalne, często niewygodne, balansujące pomiędzy modą, instalacją, scenografią i obiektem. Wiele z nich powstało z materiałów odzyskanych, codziennych przedmiotów, ceraty, plastiku, potłuczonej ceramiki czy przemysłowych komponentów, stając się jednocześnie komentarzem do kultury i estetyki krajów dawnego Bloku Wschodniego.

W przestrzeni wystawy kostium zostaje zatrzymany, ale nie traci swojego performatywnego potencjału. Poszczególne realizacje funkcjonują niczym materialne archiwa pamięci: zapisują doświadczenia związane z architekturą modernistycznych osiedli, rytuałami świąt państwowych, kultem pracy, kosmicznymi utopiami czy marzeniami o nowoczesności.

Współbohaterem projektu jest śpiew eksperymentalnego chóru Soharóza z Budapesztu, założonego przez kompozytorkę i dyrygentkę Dórę Halas. Zespół od lat rozwija autorskie formy pracy z głosem, językiem i ruchem scenicznym, tworząc interdyscyplinarne realizacje na pograniczu muzyki współczesnej i sztuk wizualnych. W Eastern Bloc chór staje się żywą materią spektaklu, współtworząc wraz z kostiumami główną strukturę.

Projekt został uhonorowany tytułem Projektu Roku 2022 Funduszu Wyszehradzkiego oraz prezentowany m.in. podczas wydarzeń towarzyszących Prague Quadrennial (PQ+ 2023) i międzynarodowej wystawy World Costume in Action w ramach Rumuńskiego Biennale Scenografii (2024). Był także szeroko omawiany w publikacjach i środowisku akademickim, między innymi w książce Insubordinate Costume. Inspiring Performance wydanej w Nowym Jorku pod redakcją Susan Marshall.

Obecna ekspozycja to próba spojrzenia na kostium jako autonomiczne dzieło sztuki tworzące narrację i symbole. Eastern Bloc pozostaje opowieścią o wspólnym doświadczeniu regionu, ale także pytaniem o to, w jaki sposób przeszłość nadal projektuje nasze współczesne wyobrażenia o wspólnocie i przyszłości.