uap

Ludzka komedia - Marcin Markowski / Szymon Szymankiewicz

01.12.2016 - 13.12.2016

Marcin Markowski / Szymon Szymankiewicz

kurator
Mateusz Bieczyński

Zgodnie ze słownikową definicją „Plakat to kartka papieru w formacie co najmniej A3, prezentowana w przestrzeni publicznej. Reklamująca lub przekazująca treści polityczne oraz informujące o wydarzeniach. Jako medium komunikacji musi mieć efektowną formę, oraz szybko i łatwo komunikować co, gdzie i dlaczego”[1]. Zwolennicy tej tezy są zdania, że o plakacie powiedziano już wszystko, a jego istota wyczerpuje się w stwierdzeniu, że „plakat to druk akcydensowy o formacie 100 cm na 70 cm”[2]. Gdyby przyjąć  trafność tego przekonania oznaczałoby to, że niektórzy plakaciści wcale plakatów nie tworzą. I choć ich dzieła przypominają plakaty formatem lub skrótowością przekazu, to stanowią formy osobne, gdyż widocznie odrywają się od zdarzeń, którym z zasady powinny towarzyszyć. Wykraczając poza wyłącznie informacyjną lub reklamową funkcję, autonomizują się w zakresie zarówno treści, jak również formy. O ich „inności” świadczy ukryty w nich potencjał metaforyczny, który z formy akcydensowej zmienia je w przekaz uniwersalny.

Doskonałym przykładem tego typu twórczości „od-plakatowej” lub „post-plakatowej” są projekty autorstwa Marcina Markowskiego i Szymona Szymankiewicza. Przedstawiona powyżej charakterystyka zbliża twórczą działalność obu „plakacistów” do sztuki, w szczególności tej krytycznej. Przesądza o tym wyjątkowy kapitał symboliczny wypracowany w zaprezentowanych pracach; kapitał zdeponowany w szczególnym sposobie konstruowania wypowiedzi, polegającym na kodowaniu wielu ukrytych, często wieloznacznych treści. Treści te, utrzymane na ogół w tonie humorystycznym lub refleksyjnym stanowią szczególny kod porozumiewawczy między twórcami i publicznością. Choć użytkowy charakter niektórych dzieł każdego z autorów odwraca uwagę od treści wizualnych rebusów, które można było z nich odczytać, to po odrzuceniu tej konwencjonalnej zasłony widz gładko wchodzi w wielopoziomową i wielokierunkową grę słowa i obrazu.

Na wystawie „Ludzka Komedia” zaprezentowano kilkadziesiąt projektów graficznych i plakatów autorstwa uznanych na świecie twórców – Marcina Markowskiego i Szymona Szymankiewicza. Tytuł wystawy nawiązuje zarówno do satyrycznej wymowy wielu zaprezentowanych prac, jak również do wielości podejmowanych w nich aspektów ludzkiego życia. Ich nagromadzenie w przestrzeni Małej Sceny UAP kojarzące się z antycznym motywem horror vacui (lęk przed pustą przestrzenią), stanowi celowy zabieg aranżacyjny mający na celu podkreślenie natłoku spraw ważkich, z którymi boryka się ludzkość, a które niejednokrotnie posiadają groteskowe oblicze.

Choć prace obu twórców różni wyraźnie autorski styl każdego z nich – dzieła Marcina Markowskiego są bardziej ekspresyjne, czasem niemal malarskie, a prace Szymona Szymankiewicza częściej operują minimalistycznym znakiem – to łączy je wyrazistość przekazu, lekkość podania i wnikliwa diagnoza obrazowego opisu.

Projekt finansowany ze środków Urzędu Miasta Poznania

[1] M. Erlhoff, T. Marshall, Design Dictionary. Perspectives on Design Terminology, Birkhauser Basel, Boston, Berlin 2008, s. 300.
[2] Definicja przytoczona przez prof. Mirosława Adamczyka